Yukarı

Enflasyon Nedir? Nasıl Hesaplanır?

İktisadi ekonomi literatüründe enflasyon, mal ve hizmet fiyatlarının artışı olarak tanımlanmaktadır. Aslında halk dilinde enflasyon, fiyatların genel düzeylerinin sürekli bir artış göstermesi durumuna verilen addır. Bir malın veya hizmetin fiyatı artabildiği gibi düşme eğilimi de gösterebilir. Yani enflasyonda fiyat artışının süreklilik taşıması esastır. Örnek olarak haber ajanslarında geçen enflasyon verilerinde, TÜİK’in açıkladığı TÜFE bu ay %1 arttığı denildiği zaman, Tüketici Fiyat Endeksinin önceki aya göre %1 artış gösterdiği, TÜFE bu yıl %10 arttı dendiği zaman TÜFE’nin geçen yıla oranla bu yıl %10 artış gösterdiği anlamını taşımaktadır.

Enflasyon rakamları, aynı zamanda paranın alım gücünü ölçen en iyi mekanizmadır. Örneğin bir önceki yıl 100TL’ye alınan bir mal sepetini bu yıl 110 TL’ye alınabiliyorsa, o yıl içerisinde belirlenen mal sepetinde %10’luk bir artış söz konusudur. Çünkü aynı malları alabilmek için tüketicinin 100 TL’ye değil 110 TL’ye ihtiyacı vardır. Böylelikle bu artış paranın alım gücünü azaltmıştır.

Enflasyonun iki ana çeşidi vardır. Biri Talep Çekişli Enflasyon, diğeri ise Maliyet Çekişli Enflasyondur.

Talep Enflasyonu

Piyasada para ve kredi hacmi fazlasıyla genişlemişse, piyasada para bolluğu olacaktır. Bu durum daha çok ısınan ekonomilerde görülmektedir. Üretilen mal ve hizmetlere gelen talep eğer üretilenden çok daha fazla ise, tüketici talepleri karşılanamaz duruma gelir. Bu durum arzda olan malı daha değerli hale getirdiğinden dolayı malın fiyatının artmasına sebebiyet verir.

Maliyet enflasyonu

Diğer tarafta üretilen mallardaki üretim aşamasında kullanılan tüm kaynakların temelinde bir fiyat artışı meydana gelmişse, bu malın fiyatına doğrudan etki edecektir. Üretim maliyetini yükselmesi elbetteki malın pahalılaşmasına sebebiyet verecektir.
Enflasyonu oluşturan bir çok farklı nedene bağlı olarak enflasyonun oluşması ile katlanılan onlarca sorun toplumun farklı kademedeki bireyleri farklı şekillerde etkilemektedir. Zenginin daha zengin, fakirin daha da fakirleştiği servet ve gelir dağılımının bozulmayısyla birlikte ortaya çıkan sosyal ve ekonomik sorunlar, toplumun farklı fay hatlarını da derinden etkilemektedir. Bu noktada enflasyon ile mücadelede devlete, üretici firmalara ve tüketicilere büyük görevler düşmektedir. Sonuçta enflasyon, bir ülkedeki yaşayan tüm bireyleri doğrudan veya dolaylı olarak negatif yönde etkileyen bir faktördür. Yüksek enflasyon, yüksek faiz ortamı yaratır. Yüksek faiz yatırımları sekteye uğratır. Yatırımın düşmesi, iş gücü piyasasında istikrarsızlığı beraberinde getirir. Sonuç olarak işsizliğin yükselmesi bir ülkede yoksulluğu tetikler. Enflasyonun sürekli halde yüksek bir seyirde devam etmesi ülke ekonomisini krize doğru sürükler. Bu durum elbetteki ülkelerdeki her kesim toplumdan bireyleri olumsuz yönde etkileyecektir.

Enflasyon Nasıl Hesaplanır?

Enflasyon Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2003 yılı genel fiyat düzeyi 100 olarak kabul edilmesiyle birlikte, karşılaştırma yapılması suretiyle hesaplanarak bulunmaktadır.

TÜFE

Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ülke genelini temsil eden ürün grubunun oluşturulmasıyla birlikte, bu grupların farklı ürün ve hizmetlere bireylerin ne oranlarda harcama yaptıkları hesaplanır. Harcama gruplarına farklı katsayılar verilerek bir toplam oluşturulur. Yıllık enflasyon değerindeki değişimi ölçmek için kullanılmaktadır.

ÜFE

Üretici Fiyat Endeksi, ülke ekonomisinde üretimi yapılan mal ve hizmetlerin üretici fiyatlarını zaman içinde karşılayarak fiyat değişikliğini ölçen bir endekstir. Fiyatların üreticilerden derlenmesi esas alınmıştır. Üreticilerin yanı sıra sebze, meyve ve balık halleri gibi toptan satış noktaları da baz alınmaktadır.

Enflasyon Rakamlarının Forex Piyasalarına Etkisi

Enflasyon rakamları açıklandığı zaman diliminde piyasada işlem gören ürünlerde büyük hareketlilikler yaşanmaktadır. Özellikle ilgili ülkenin para biriminde ki volatilite her zamanki fiyat hareketliliğine kıyasla daha fazladır. Bu oynaklık, enflasyon rakamlarının açıklanmasıyla birlikte merkez bankasının para politikalarında nasıl bir adım atacağı konusunda beklentilere göre ülke para biriminin fiyatlanmasında etkili rol oynamaktadır. Forex piyasasında işlem yapan yatırımcılar için enflasyon rakamlarının önemi büyüktür. TÜFE ve ÜFE rakamları ekonomi üzerinde bir çok farklı göstergeyi de direk etkilediğinden dolayı para birimlerinde de büyük volatiliteler yaşanmaktadır. Piyasadaki oynaklık beraberinde takibi yatırımcılara önemli işlem fırsatları vermektedir. Enflasyon rakamlarının açıklanması ile birlikte piyasanın nasıl bir tepki vereceğini ön görebilen yatırımcılar elbetteki bu işlemlerinden karlı çıkacaklardır.

Paylaş